جدول زير شاخص تغيير توليدات دامى كشور را طى سالهاى 1341 تا 1346 نشان مىدهد : با وجود اين افزايش ، وضع دامپرورى و توليدات دامى در حال حاضر ، يكى از دشواريهاى عمدهء بخش كشاورزى ايران بشمار مىآيد . افزايش تعداد نفوس از يك‌طرف و ارتقاء سطح زندگى و قوهء خريد ( كه وضع كنونى ساختمان اجتماع ايرانى پيش از هرچيز به افزايش مصرف كلى مواد غذايى منتهى مىشود ) از طرف ديگر ، باعث ازدياد تقاضاى مواد دامى شده و مرتبا بحرانهاى كمبود اين مواد ، مخصوصا گوشت كه تا حدى ناشى از بىترتيبيهاى ادارى و تا حدى نيز معلول فقد عرضهء مكفى است ، پديدار مىشود كه مقامات مسؤول ادارى و برنامه‌ريزان مكررا وعدهء اتخاذ تدابير كوتاه‌مدت و بلندمدت لازم جهت رفع اين بحرانها و بهبود وضع را داده‌اند . منابع توليد ايران از لحاظ ماهيگيرى ، تا امروز عملا مورد بهره‌بردارى اساسى واقع نشده ؛ حال آن‌كه توليدات ماهى هم مىتواند از عوامل اصلى تأمين غذاى مكفى براى نفوس كشور و جوابگوى به تقاضاى روزافزون در اين مورد باشد و هم فعاليتهاى ماهيگيرى موجب تجديد عمران و رونق و بازگشت حيات و فعاليت اقتصادى به سواحل خليج فارس و احيانا درياى عمان خواهد بود ، كه تقريبا دست‌نخورده مانده است . در سال 1347 ، ارزش محصولات شيلات شمال ايران معادل پانصد ميليون ريال بود كه از اين رقم چهارصد ميليون ريال آن مربوط به خاويار است كه خود يك مبلغ مهم درآمد ارزى براى كشور بشمار مىآيد . در همين سال ، ارزش محصولات ماهى جنوب بالغ بر 315 ميليون و 300 هزار ريال بوده است . حتى اگر ارقام مربوط به صيد غيررسمى را ، كه به خودى خود قابل توجه است اما در آمار نمىآيد ، به اين دو قلم بيفزاييم ، به رقمى كه متناسب با امكانات وسيع كشور و مقتضيات مصرف باشد ، نخواهيم رسيد . » « 1 » شيلات : استعمار در حال رشد روسيه كه از دوران قدرت پتر كبير آغاز شده بود ، با عهد - نامهء تركمانچاى تثبيت ، و ايران از داشتن ناوگان نظامى در اين دريا محروم گرديد . با استقرار كاپيتولاسيون ، فرصت مناسبى براى دولت روسيه و اتباع آن كشور فراهم گرديد تا در امور داخلى

--> ( 1 ) . همان . ص 91 - 88 .